6.7 ℃
“Dertien jaar scheiden mij van het moment waarop deze man mijn cipier en mijn beul was. Hij heeft mij en mijn metgezellen gemarteld met alles wat zijn handen konden bereiken. Hij en zijn team waren verzonken in waanbeelden van macht. (..,) Op de momenten dat hij zich verlustigde aan onze lichamen, braken de harten van onze families; hun zonen bevonden zich in de handen van sadistische beulen die hen op alle mogelijke manieren martelden, terwijl zij machteloos stonden.”
Het is stil in de rechtszaal als de getuigen uit het proces gebruikmaken van hun spreekrecht. Ze vertellen over fysieke en psychische martelingen en opvallend veel geweld door de verdachte. “Hij verscheurde niet alleen mijn lichaam, maar vertrapte mijn ziel. Hij was de ergste nachtmerrie in mijn leven”, zegt één van hen, die vertelt dat hij als kind de detentie inging en er als getraumatiseerde volwassene uitkwam.
National Defence Forces
De feiten uit deze zaak spelen zich af in 2013 en 2014 in Salamiyah, Syrië. De verdachte was in die tijd werkzaam als griffier bij de rechtbank. Volgens het OM zette hij zich óók in om de vreedzame protesten tegen de regering van president Assad keihard neer te slaan. Uit het dossier komt naar voren dat de verdachte lid was van de National Defence Forces (NDF), een paramilitaire groepering die aan de kant van het Syrische regime vocht. Deze militie knapte vaak het vuile werk van het regime op, zoals het arresteren, opsluiten en verhoren van Syrische burgers.
Geweld in detentie
Niet alleen vreedzame demonstranten, maar ook familieleden of willekeurige personen kwamen zo terecht op de verhoorafdeling van de NDF in Salamiyah, waar volgens het strafrechtelijk onderzoek de verdachte verhoorder was. De verschrikkingen die daar plaatsvonden tarten elke verbeelding. Gevangenen werden ernstig gefolterd en gemarteld. Zo werden de slachtoffers vaak geblinddoekt en soms geheel of gedeeltelijk ontkleed, veelvuldig geschopt en geslagen, werden ze vastgebonden en kregen elektrische schokken toegediend. De verdachte heeft zich ook schuldig gemaakt aan seksueel geweld en heeft een slachtoffer verkracht, aldus het OM.
Bijzondere zaak
Deze verschrikkingen worden nu besproken in een Nederlandse rechtbank omdat de verdachte besloot naar Nederland te vluchten. Al kort nadat hij zich in 2021 in het Gelderse Druten vestigde, begon het Team Internationale Misdrijven (TIM) een onderzoek naar hem. Aanleiding was een melding van een mensenrechtenadvocaat, die van getuigen informatie had ontvangen dat een in Nederland woonachtige persoon betrokkenheid zou hebben bij internationale misdrijven. Deze verklaringen vormden de start van onderzoek Shildon. Negen overlevenden hebben uiteindelijk op naam tegen de verdachte getuigd, wat heeft geleid tot deze bijzondere zaak, aldus de officieren van justitie:
“Bijzonder - omdat het lang niet alle slachtoffers van de misdrijven die in Syrië zijn gepleegd is gegeven dat hun beul ooit terecht staat. Talloze misdadigers van het regime van Assad lopen op dit moment nog vrij rond. Bijzonder - omdat voor het eerst is dat verkrachting en seksueel geweld als misdrijven tegen de menselijkheid aan een Nederlandse rechter worden voorgelegd.
Bijzonder - omdat tijdens het onderzoek in deze zaak het regime van Assad viel, waardoor getuigen op naam durfden te verklaren en slachtoffers terug konden naar Syrië, naar familie en vrienden die zij vaak jaren niet meer hadden gezien. Dit had ook direct gevolgen voor het bewijs in deze strafzaak.”
Zo reisden getuigen terug naar de plekken waar zij gevangen zaten en maakten er opnames. De beelden, die getoond werden in de rechtszaal, ondersteunen hun getuigenissen.
Bewijs
Naast de negen slachtoffers die in deze zaak verklaringen hebben afgelegd, zijn er nog veel anderen als getuige gehoord door de Nederlandse politie. Ook bij de rechter-commissaris zijn meer dan twintig getuigen gehoord. Het OM heeft op zitting uitgebreid gemotiveerd waarom het de getuigenverklaringen betrouwbaar acht. Daarnaast bestaat het bewijs onder meer uit documenten uit Syrië, afkomstig van veiligheidsdiensten, die bevestigen dat de verdachte als verhoorder actief was voor de NDF. Ook bevat het dossier op internet aangetroffen informatie, foto’s en documenten. Van diverse slachtoffers zijn ook medische verklaringen in het dossier gevoegd, ter onderbouwing van het psychische en lichamelijke letsel dat zij hebben opgelopen bij de martelingen.
Ontkennende verdachte
De verdachte wuift alle aantijgingen weg. De officieren: “Hij plaatst zichzelf voortdurend in de slachtofferrol en heeft de slachtoffers op allerlei manieren zwartgemaakt. Deze houding van verdachte maakt het bijwonen van de zitting voor de slachtoffers zwaar, wellicht nog zwaarder dan zij zich van tevoren hadden voorgesteld. Deze dagen en de confrontatie met verdachte brengen hen terug in de tijd, naar de donkerste dagen van hun leven.”
Zo heeft verdachte veel negatieve berichten over de slachtoffers in deze zaak verspreid, terwijl het onderzoek daar in het geheel geen aanwijzingen voor heeft opgeleverd. Deze trap na van de verdachte is voor hen moeilijk te accepteren.
Strafmaat
De verdachte wordt beschuldigd van 25 strafbare feiten, waaronder het medeplegen van foltering, het medeplegen van marteling als misdrijf tegen de menselijkheid en het medeplegen van seksueel geweld en verkrachting als misdrijf tegen de menselijkheid. Misdrijven tegen de menselijkheid zijn misdrijven gepleegd als onderdeel van een wijdverbreide of stelstelmatige aanval gericht tegen de burgerbevolking. Dat de verdachte zelf een leidinggevende rol op zich nam en zich uiterst wreed opstelde draagt bij aan de ernst van de zaak, aldus het OM. Tijdens de talloze verhoren was hij niet enkel aanwezig in de verhoorkamer, maar heeft hij de slachtoffers zelf gefolterd, gemarteld én gaf medeverhoorders expliciete opdrachten om dit te doen. Daarbij is een straf van 30 jaar passend, besluiten de officieren van justitie.
De rechtszaak gaat morgen door met het pleidooi van de advocaten van de verdachte. Naar verwachting zal de rechtbank op 9 juni uitspraak doen in deze zaak.
